Showing posts with label मराठी. Show all posts
Showing posts with label मराठी. Show all posts
शब्दशलाका: "मी पुन्हा...वनांतरी..."
जंगलाचं एक बरं असतं. नागरतेचे पाश त्याच्या नरड्याला उगाच जाचत नाहीत. सगळाच अकृत्रिम आविष्कार!
जंगलाचे नियम हे कलाकारांचे नियम. स्वच्छंदी, सरळ आणि नैसर्गिक. उगाच फुकाची गडबड नको की भांड्याला भांडं वाजणं नको.
गूढ भासणारं जंगल तुम्हाला थेट प्रतिभेच्या एखाद्या लाडक्या अपत्याची आठवण करून दिल्याखेरीज राहत नाही.
जंगलाला संवेदनांची बधिरता येत नाही कधीच. इतकी मुळे, फांद्या, खोडे असल्यावर आपल्या अस्तित्वाचं भान कोणं कसं विसरेल बरं?
काही वेळा या खास राखून ठेवलेल्या असतात. प्रशांत पहाटे ध्यानस्थ बसायची वेळ, अंधूक दिसणार्या क्षितीजाकडे बघत घरी येणार्याच्या गुणांना आठवायची सायंवेळ, घमघमणार्या उत्तररात्रीच्या मदहोशीची वेळ आणि डोईवर सूर्य चढला की काढत्या पायाने खोपटी गाठायची वेळ.
तशीच जंगलाची आळस द्यायची पण एक वेळ असते. प्रातःकाळी किलबिलणार्यांनी अलार्मचं काम चोख बजावलेलं आहे. पूर्वेचा कर्मयोगी दिनकर आपली बाही सरसावून प्रवासाला निघालेला आहे. त्याच्या किरणांनी पानांच्या जाळ्यांना बाजूला सारून एव्हाना जंगलाला गुदगुल्या करायला सुरूवात केली आहे. आता कस्सं सरसरून उठेल हे वन!!
ही घनदाट जाळी म्हणजेच जीवन. ह्या मायेने गुंतलेल्या फांद्या म्हणजेच जीवन. ही धुक्यात विरलेली पर्णराजी म्हणजेच जीवन. आणि एकही शब्द न बोलता कायम आपल्याला खुणावणारं हे जंगल म्हणजेच खरं तर जीवन....
जंगलाची मस्तानी कलंदर वृत्ती पुन्हा कलावंतासारखीच. आता पाचोळा वाजो किंवा घुमोत या कृष्णधवल आसमंताचे श्वास.... जंगल आपल्यामध्येच मस्त रमून राहतं. प्रश्न हा की जंगलभेटीला गेलेल्या तुम्ही-आम्ही पहायचं तरी काय?
23:21
स्वप्नातला ट्रेक: नळीच्या वाटेने हरिश्चंद्रगड
सह्याद्रीत ट्रेकिंग करणार्या लोकांमध्ये २ प्रकार असतात.
१. हरिश्चंद्रगड पाहण्याची इच्छा असलेले.
२. हरिश्चंद्रगड पुन्हा पुन्हा पाहण्याची इच्छा असलेले.
मी दुसर्या प्रकारातला. हरिश्चंद्रगड नावाने केलेले गारुड दोन-तीन भेटींनंतरही तसेच आहे. त्यातच नळीच्या वाटेची भूल. प्रत्येक ट्रेकरच्या आयुष्यातला स्वप्नवत ट्रेक- नळीच्या वाटेने हरिशचंद्रगड. असाच एकदा आलेला चान्स हुकला होता. त्याचा पश्चात्ताप आजपर्यंत होत होता. त्यानंतर चार वर्षांनी योग जुळून आला. रोहनच्या मेलवर सुरुवात झाली होती खरी, खूप जण तयारही झाले होते. पण तोच येत नाही म्हटल्यावर एकएक शिलेदार गळून पडले. पण काहीही झाले तरी मी आणि देव्याने हा ट्रेक करायचाच असे नक्की केलेले. संदीपही (सँडी) कित्येक दिवसांपासून ट्रेकसाठी डोके खात होता. कळसूबाईच्या नादखुळा ट्रेकच्या वेळी त्याच्या अफाट नॉनस्टॉप स्टॅमिनाची खात्री पटली होती. पुण्याहूण तीन वीर तर नक्की झाले होते. मुंबईवरुन स्नेहल इरेला पेटली आणि आणखी तीन साथीदार घेऊन तयार झाली. असे एकूण "वेडात वीर मराठे दौडले सात..."
नळीची वाट म्हणजे तब्बल दहा-बारा तासांचा प्रस्तरारोहणाचा (रॉक क्लाईंब) समावेश असलेला खडतर मॅरेथॉन ट्रेक. त्यातच भर म्हणून आम्ही परतीसाठी तेवढाच खडतर साधले घाट निवडला होता. निव्वळ खाज, दुसरे काय? त्यामुळे ऊन चढायच्या आधी जास्तीत जास्त कव्हर करणे गरजेचे होते. म्हणजे रात्री प्रवास करुन सकाळी लवकर सूर्योदयाला बेलपाड्यातून सुरुवात करणे क्रमप्राप्तच. शुक्रवारी रात्री पहाटे दोन वाजता पुण्याहून निघायचे नक्की केले. मुंबईवरुन स्नेहल आणि कंपनीही रात्रीच निघाली. तिला एसटीनेच ये अशी तंबी दिली. जेवणानंतर थोडी झोप काढावी असा प्लान होता, पण स्नेहल आणि कंपनीचे फोनवर फोन चालू होते. मग कसली आली झोप? माळशेज घाटात रात्रीच्या लूटमारीचे काही किस्से ऐकले होते त्यामुळे आणि रस्ता चांगला मिळेल या हेतूने आम्ही लोणावळा-खोपोली-कर्जत-मुरबाड असा मार्ग नक्की केला होता. सँडीला घरुन पिक करुन देव्याकडे पोचलो आणि देव्याच्या कारने एक्स्प्रेस हायवेने खोपोली एक्झिटला बाहेर पडून उतरत असताना हायवेवर दोन स्पीडब्रेकर असे लागले की जणूकाही अख्खा हरिश्चंद्रगड वाटेत उभा केला. चहा प्यायला एका टपरीवर थांबलो तर तिथे तीन नमुने (बहुतेक शूटिंग स्पॉटबॉयचे काम करणारे असावेत) असे काही डेंजर डायलॉग मारत होते की बास्स... डोक्याला संगीत रुमाल, सिल्व्हर प्रिंटचे टीशर्ट, एम्ब्रॉयडरी केलेल्या जीन्स आणि तोंडात बिडी असतानाच हातात गायछापचा बार तयार करण्याचे कौशल्य पाहून आपण किती अडाणी आहे याची खात्री पटली. ‘भ’ आणि ‘म’ जडवून तयार केलेल्या शिव्या आणि बुगी-वुगी सारख्या विविध कार्यक्रमाच्या सेट्सची चर्चा रंगली होती. शिवाय त्या कार्यक्रमाचे अँकर कसे प्रत्यक्षात वाईट दिसतात आणि मेकपचे थर लावून कसे कॅमेरासमोर येतात हे ऐकून मी ते कार्यक्रम पाहत नाही याचे अपार समाधान वाटले. चहा संपवून कर्जतनंतर मुरबाड रोडवर लागलो आणि चांगला रस्ता असेल या अपेक्षेला सुरुंग लागला. खूप वाईट रस्ता, खड्डे, पुलाची कामे चाललेली असे करत कसेबसे मुरबाडला पोचलो. आणि मुरबाडवरुन काही मिनिटांतच नाणेघाटाला बायबाय करत मोरोशीला आलो. दरम्यान मुंबईकरही मोरोशी एसटी शेडमध्ये पोचले होते. त्यांची रात्रभर काही ‘धारा’तीर्थी लोकांनी चांगलीच करमणूक केली होती. कसेबसे ते लोक दोनेक तास झोपले.
अंधारातच त्यांना जागे केले आणि टॉर्चच्या प्रकाशात पुढील दोन दिवस एकत्र राहणार्या रानटी सह्य-भुतांची ओळखपरेड झाली. देवेंद्र, संदीप, चैतन्य, अमेय आणि कल्पक. एका दुधाच्या पिकप गाडीला रस्ता विचारुन घेतला आणि दोन लॉटमध्ये कारने बेलपाड्याला पोचायचे ठरले. मी, चैतन्य (बहुतेक तोच असावा, अंधारात दिसला नाही नीट) आणि स्नेहल आणि बॅगा घेऊन देव्या आम्हाला घेऊन वळणावळणाच्या रस्त्याने एका गावात टाकून गेला आणि दुसर्या लॉटला घेऊन आला तोवर फटफटले होते. गावाला जाग आली तसे आम्हाला समजले की आपण चुकीच्या गावात आहोत. मग काय पुन्हा स्वारी निघाली पुढल्या गावात. पण या वेळी सात जण एका फोर्ड कंपनीच्या फिगो‘वडाप’मध्ये सामानासहित कोंबून घेऊन गेलो. या गाडीला फक्त पिवळी नंबरप्लेटच लावायची बाकी आहे नाहीतर आमची ही नेहमीचीच स्टाईल आहे.
दिवस उजाडता बेलपाड्याला पोचलो आणि गावातल्या एका घरात चहा पिऊन आणि थोडे ब्रेड-बिस्किट खाऊन वाटाड्या घेतला. थोडी घासाघीस करुन नक्की केले आणि गाडी त्यांच्या हवाली करुन निघालो. पाठीवर अवजड सॅक्स, त्यात प्रत्येकी तीन लिटर पाणी, खायचे सामान, कपडे, मुक्कामासाठीचा शिधा, बेडिंग, रोप्स असा अंदाजे आठ-दहा किलोचा मामला.
अतिशय प्लेझंट थंडगार हवा, अंगात ताजा जोम, कोकणकड्याची आणि नळीच्या वाटेची ओढ, हरिश्चंद्रगडाचे वेध या सगळ्यांचा एकत्रित परिणाम म्हणून की काय पहिला तासभर पावले झपझप पडली. खूपसे अंतर पार झाले आणि आम्ही नळीच्या तोंडाशी येऊन पोचलो. मध्येच गरुडांचे आवाज येत होते. देव्या एका गरुडाच्या जोडीच्या मागे गेलासुद्धा. पण बहुधा फोटो मिळाला नाही. नळीत गेल्यावर खायचे काढले तर वरुन माकडे गोळा होतात आणि मग तिथून दगड निसटून अंगावर पडतील म्हणून इथेच काहीतरी खायचे ठरवले. इथून पुढे वाटाड्याला निरोप देऊन पुढे जायचे होते. सरळ नळीने वर जायचे आणि वर गेले की उजवीकडची वाट घेऊन माथ्यावर निघायचे असा सल्ला मिळाला. म्हणजे तशी शोधायला सोपीच वाट असेल असे वाटले.
कोकणकड्याच्या मागून सूर्याची तिरपी किरणे शिखरांच्या मधून निघून खाली दरीला सोनसळी करत होते. पुन्हा एक ब्रेक घेऊन थोडेफार फोटो वगैरे काढले आणि वर कूच केले. एकदोन पॅच वगळता वाटचाल तशी सोप्पी वाटत होती. पण जसेजसे ऊन चढले तसे आजूबाजूचा खडक तापू लागला बारा वाजता आम्ही निम्मी उंची गाठली होती. या रेटने आम्ही लवकरच रेकॉर्ड ब्रेक वेळात नळीच्या वाटेने वर पोचणार असे वाटत होते. पण मध्ये एक २० फुटी रॉक पॅच आला. तसा सोप्पा वाटत होता पण सॅक घेऊन शक्य नव्हते. मग मी आधी वरती जाऊन रोप लावला.
हळूहळू सगळ्या सॅक वर ओढून घेतल्या आणि बाकी पब्लिक वरती पोचले. इथून पुढली वाट अतिशय खडतर होती. निसरडा खडक, जिथे पाय ठेवू तिधला दगड निसटून जायचा. हात लावू तो दगड हातात. एकही चूक करायला जागा नाही. चूक झाली की ती शेवटचीच समजायची. निसरडी माती आणि वरुन ऊन यामुळे खूप वेळ गेला. साधारण दीड वाजता आम्ही एका ‘वाय’ जंक्शनला पोचलो. तिथे काहीच ऍरोमार्किंग नव्हते. उजवीकडची वाट आहे असे ऐकले होते, पण डावीकडच्या रॉकफेसवरुन माथ्यावरचे झाड दिसत होते. तसे उजवीकडे काहीच चिन्ह नव्हते. म्हणून आधी तो डावीकडचा ट्राय करायचे नक्की केले. मग तिथे वरती ‘सेफ्टी बिले’ लावण्यासाठी रोप अँकर करणे गरजेचे होते. पण त्यासाठी काहीच मिळेना. जवळपास तासभर प्रयत्न केला. पण काहीच साध्य होईना. मी अर्धा वरती जाऊन एका हाताने होल्ड घेऊन पंधरा मिनिटे लटकत दुसर्या हाताने रोप फेकून अँकर करायचा प्रयत्न केला. पण फोल ठरला (खांदा अजूनही दुखतो आहे). देव्या दुसरीकडून कुठे रस्ता आहे का ते पहायला वर जाऊन आला. पण तिकडेही काही मार्ग दिसेना. परत तिकडून खाली येताना अगदी त्याच्या भाषेत सांगायचे तर "फाटून हातात आली". दरम्यान कल्पकने एक बसल्या बसल्या झोप काढली. चैतन्य, संदीप आणि मी रोप टाकायचा आटोकाट प्रयत्न करत होतो. पण यश येत नव्हते. दीड-दोन तास एकाच ठिकाणी वाया गेले.
मग कुणीतरी पुन्हा बरेच खाली गेले आणि उजवीकडे एक मार्क पाहिला. मी पण आलेल्या इवल्याशा रेंजचा फायदा घेऊन सम्यकला फोन करुन खात्री करुन घेतली. आता मोर्चा उजवीकडे वळाला. झाडाला रोप फिक्स करायला लागणारच होता. तिथेपर्यंत पोचायला काहीच मार्ग नाही, होल्ड्स नाहीत, निसरडा खडक, उभे रहायला फक्त दोघांना जागा. एकवेळ माघारी जाण्याचाही विचार शिवून गेला. देव्या पूर्ण ड्रेन झाला होता. क्लाईंबला माझ्या आणि त्याच्याही हातात त्राण शिल्लक नव्हते. त्यानेही बसल्या बसल्या झोप काढली. सॅक मागे ठेवून फक्त दोघे तिघे उभे राहून दोर फेकत राहिलो. वीसेक प्रयत्नांनंतर रोप सुरक्षितपणे अँकर झाला असे वाटले. देव्याला उठवले आणि सगळ्यात कमी वजनाचा म्हणून चैतन्य दोरावरुन कॅरिबिनरचा बिले लावून वर गेला आणि रोप नीट बुंध्याला अँकर केला. देव्या वर जाऊन पुढील मार्ग पाहून आला. आणि एका अति-धोकादायक ट्रॅव्हर्सनंतर आपण पोचतोय असे त्याने जाहीर केले. जरा हुरुप आला. पण झाडाच्या तिथे फक्त दोघांना पुरेल एवढीच जागा. मग सॅक खाली ठेवून दोन-तीन जण चढवायचे, नंतर बॅगा ओढायच्या आणि त्यांना सेफ ठिकाणी पोचवून उरलेल्यांनी वर जायचे असे ठरले. चैतन्य, कल्पक वर केले. बॅगा पोचल्या. एका बॅगच्या हूकने दगा दिला आणि ती दोरावरुन तुटून थेट शंभर फूट खाली आदळत गेली. कॅमेरा बाहेर उडून पडला. नशिबाने जिवंत राहिला. संदीपने पुन्हा अफाट स्टॅमिनाचे उदाहरण देत ती बॅग आणली. स्नेहल वर जाताना पायाऐवजी हातावर जोर देत होती त्यामुळे हवा तेवढा पुश न मिळाल्याने मध्येच लटकत राहिली. पाय लटलट कापू लागले. थोडी घाबरली, पण ती रणरागिणी रडली नाही. देव्याने अचूक शब्दांत धीर दिला. काही झाले तरी आम्ही तुला पडू देणार नाही असे सांगितले आणि आम्ही तिला ‘बक-अप’ करत आणि देव्याने हात देत वर ओढून घेतले. पुढे तो अतिधोकादायक ट्रॅव्हर्स एकदम शंभर फूट दरीला एक्स्पोझ होता. पाय ठेवायला अर्धा फूट जागा. क्रॉस करताना उलटे वळून पहायचे नाही असे सांगूनही अमेय तीनदा तेच करत होता. शेवटी देव्याने असा काही झापला की बास्स... मी उरल्या सुरल्या बॅगा घेऊन रॅपअप करत शेवटी वर आलो. एकेक करत ट्रॅव्हर्स पार केला आणि अतिशय निसरड्या पॅचवरुन वर माथ्यावर पोचलो. एक ‘वाय जंक्शन’ आणि एक रॉक पॅच पार करायला तीन तास गेले.
पाच वाजता आम्ही दाट झाडीतून माथ्यावर पोचलो आणि डायरेक्ट आडवे झालो. कोकणकड्याचे दर्शन झाले. असे वाटले आलो आता. पंधरा मिनिटे सगळ्यांनी पॉवर नॅप मारली. पाणी सगळे संपले होते. घसे कोरडे पडले. पण आता इलाज नव्हता. एक लहान टेकडी पार करुन वर येऊन पाहतो तर काय? अजून एक रॉक पॅच आमची वाट पाहत होता. आता कुणातच त्राण शिल्लक नव्हते. सगळ्यांचेच अवसान गळून पडले. पण इलाज नव्हता. परतीचा मार्ग बंद होता. सुर्यास्त होण्याच्या आत तो पार करणे जरुरीचे होते. देव्याकडे अजिबात ताकद शिल्लक नव्हती. पाणी नसताना त्याने पंधरा-सोळा ग्लुकोजची बिस्किटे कशीबशी खाल्ली. तो पॅच एकदम कोकणकड्याच्या मुखाशी. म्हणजे तोल गेला किंवा चूक झाली तर एकदम तळाशी, एक किलोमीटर खोल. वरुन फक्त फुले वाहायची. चैतन्य बसाबसा वर पोचला. मागोमाग मी. पण होल्ड्सना स्नेहलचा हात पुरेना. मग मी पुन्हा अर्ध्यावर खाली येऊन तिला धरायला पाय देऊन दोन वेळा वर खेचले. एका कोकणकडा पहायला आलेल्या ग्रुपने पाणी दिले. आणि या वाटेने आलो हे ऐकून अगदी तोंडात बोटे घातली. एकेक करत वर पोचलो आणि सूर्यनारायण आपले दिवसाचे उरलेसुरले रंग आम्हांवर उधळीत आमचे अभिनंदन करत होते.
मुख्य कोकणकड्याला पोचल्यावर एक चहाचा स्टॉल होता त्याला एकदम पंधरा लिंबू सरबताची ऑर्डर दिली आणि जरा आमची देह-बॅटरी चार्ज केली. हळूहळू सुर्यास्तानंतर चालत साडेसातला मंदिराशी पोचलो. एक रिकामी गुहा शोधली, आतमध्ये ती टॉर्चच्या प्रकाशात चेक करुन घेतली (विंचू, मुंग्या, वटवाघळे यांसाठी) आणि थंडगार पाण्याने फ्रेश झालो. गुहापण अशी काही झक्कास होती की बास... डुप्लेक्स अपार्टमेंट, समोर टेरेस, आत एकात एक अशा दोन रुम्स, आधीच करुन ठेवलेली चूल. कोकणकडा चढून आल्याचे समाधान आणि आनंद म्हणून की काय आम्ही दोनतीन मेणबत्त्या लावून दिवाळी साजरी केली.
आता पोटात कावळे ओरडायला लागले होते. आधण ठेवले, सूपची पाकिटं फोडली, टोमॅटो आणि मिक्स व्हेज सूप एकत्रच केले. त्यातच ‘सूप्पी नूडल्स’ टाकल्याने अजूनच लज्जत वाढली. नवमीच्या चांदण्यात आकशातले तारे मोजत, थंडगार हवेत हरिशचंद्रगडाच्या गुहेच्या समोर बसून वाफाळलेले गरमागरम सूप पिण्यात काही औरच मजा असते. तो क्षण आम्ही सातही जण आयुष्यात कधीच विसरणार नाही. नंतर सावकाश पोटभर नूडल्स बनवून खाल्ल्या. आणि जमिनीला पाठ टेकली.
डोळे मिटले आणि विचार करु लागलो. एक स्वप्न चार वर्षांनी पूर्ण झालंय. नळीच्या वाटेने कोकणकडा चढून हरिश्चंद्रगडाचे. बारा तास आमची ‘वाट’ लागली म्हणून काय झाले नळीचीसुद्धा ‘वाट’ आहे. पुढच्या पिढीला सांगण्यासाठी काहीतरी गाठीशी बांधलंय. आयुष्यभरासाठी ठेवा मिळालाय. कधीही न विसरण्यासाठी. ट्रेकिंगमधले पोस्ट ग्रॅज्युएशन पूर्ण केलंय. आज किती समाधान वाटतंय. दुखरे हातपाय काय उद्या परवा थांबतीलही, पण हा अनुभव दुसरीकडे कुठे मिळणार आहे का? उद्याचाही परतीचा प्रवास असाच नाट्यमय असणार आहे, साधले घाटातून. एक न पाहिलेली वाट... पाहू आपली किती वाट लावते. झोप कधी लागली ते समजलेच नाही...
१. हरिश्चंद्रगड पाहण्याची इच्छा असलेले.
२. हरिश्चंद्रगड पुन्हा पुन्हा पाहण्याची इच्छा असलेले.
मी दुसर्या प्रकारातला. हरिश्चंद्रगड नावाने केलेले गारुड दोन-तीन भेटींनंतरही तसेच आहे. त्यातच नळीच्या वाटेची भूल. प्रत्येक ट्रेकरच्या आयुष्यातला स्वप्नवत ट्रेक- नळीच्या वाटेने हरिशचंद्रगड. असाच एकदा आलेला चान्स हुकला होता. त्याचा पश्चात्ताप आजपर्यंत होत होता. त्यानंतर चार वर्षांनी योग जुळून आला. रोहनच्या मेलवर सुरुवात झाली होती खरी, खूप जण तयारही झाले होते. पण तोच येत नाही म्हटल्यावर एकएक शिलेदार गळून पडले. पण काहीही झाले तरी मी आणि देव्याने हा ट्रेक करायचाच असे नक्की केलेले. संदीपही (सँडी) कित्येक दिवसांपासून ट्रेकसाठी डोके खात होता. कळसूबाईच्या नादखुळा ट्रेकच्या वेळी त्याच्या अफाट नॉनस्टॉप स्टॅमिनाची खात्री पटली होती. पुण्याहूण तीन वीर तर नक्की झाले होते. मुंबईवरुन स्नेहल इरेला पेटली आणि आणखी तीन साथीदार घेऊन तयार झाली. असे एकूण "वेडात वीर मराठे दौडले सात..."
नळीची वाट म्हणजे तब्बल दहा-बारा तासांचा प्रस्तरारोहणाचा (रॉक क्लाईंब) समावेश असलेला खडतर मॅरेथॉन ट्रेक. त्यातच भर म्हणून आम्ही परतीसाठी तेवढाच खडतर साधले घाट निवडला होता. निव्वळ खाज, दुसरे काय? त्यामुळे ऊन चढायच्या आधी जास्तीत जास्त कव्हर करणे गरजेचे होते. म्हणजे रात्री प्रवास करुन सकाळी लवकर सूर्योदयाला बेलपाड्यातून सुरुवात करणे क्रमप्राप्तच. शुक्रवारी रात्री पहाटे दोन वाजता पुण्याहून निघायचे नक्की केले. मुंबईवरुन स्नेहल आणि कंपनीही रात्रीच निघाली. तिला एसटीनेच ये अशी तंबी दिली. जेवणानंतर थोडी झोप काढावी असा प्लान होता, पण स्नेहल आणि कंपनीचे फोनवर फोन चालू होते. मग कसली आली झोप? माळशेज घाटात रात्रीच्या लूटमारीचे काही किस्से ऐकले होते त्यामुळे आणि रस्ता चांगला मिळेल या हेतूने आम्ही लोणावळा-खोपोली-कर्जत-मुरबाड असा मार्ग नक्की केला होता. सँडीला घरुन पिक करुन देव्याकडे पोचलो आणि देव्याच्या कारने एक्स्प्रेस हायवेने खोपोली एक्झिटला बाहेर पडून उतरत असताना हायवेवर दोन स्पीडब्रेकर असे लागले की जणूकाही अख्खा हरिश्चंद्रगड वाटेत उभा केला. चहा प्यायला एका टपरीवर थांबलो तर तिथे तीन नमुने (बहुतेक शूटिंग स्पॉटबॉयचे काम करणारे असावेत) असे काही डेंजर डायलॉग मारत होते की बास्स... डोक्याला संगीत रुमाल, सिल्व्हर प्रिंटचे टीशर्ट, एम्ब्रॉयडरी केलेल्या जीन्स आणि तोंडात बिडी असतानाच हातात गायछापचा बार तयार करण्याचे कौशल्य पाहून आपण किती अडाणी आहे याची खात्री पटली. ‘भ’ आणि ‘म’ जडवून तयार केलेल्या शिव्या आणि बुगी-वुगी सारख्या विविध कार्यक्रमाच्या सेट्सची चर्चा रंगली होती. शिवाय त्या कार्यक्रमाचे अँकर कसे प्रत्यक्षात वाईट दिसतात आणि मेकपचे थर लावून कसे कॅमेरासमोर येतात हे ऐकून मी ते कार्यक्रम पाहत नाही याचे अपार समाधान वाटले. चहा संपवून कर्जतनंतर मुरबाड रोडवर लागलो आणि चांगला रस्ता असेल या अपेक्षेला सुरुंग लागला. खूप वाईट रस्ता, खड्डे, पुलाची कामे चाललेली असे करत कसेबसे मुरबाडला पोचलो. आणि मुरबाडवरुन काही मिनिटांतच नाणेघाटाला बायबाय करत मोरोशीला आलो. दरम्यान मुंबईकरही मोरोशी एसटी शेडमध्ये पोचले होते. त्यांची रात्रभर काही ‘धारा’तीर्थी लोकांनी चांगलीच करमणूक केली होती. कसेबसे ते लोक दोनेक तास झोपले.
अंधारातच त्यांना जागे केले आणि टॉर्चच्या प्रकाशात पुढील दोन दिवस एकत्र राहणार्या रानटी सह्य-भुतांची ओळखपरेड झाली. देवेंद्र, संदीप, चैतन्य, अमेय आणि कल्पक. एका दुधाच्या पिकप गाडीला रस्ता विचारुन घेतला आणि दोन लॉटमध्ये कारने बेलपाड्याला पोचायचे ठरले. मी, चैतन्य (बहुतेक तोच असावा, अंधारात दिसला नाही नीट) आणि स्नेहल आणि बॅगा घेऊन देव्या आम्हाला घेऊन वळणावळणाच्या रस्त्याने एका गावात टाकून गेला आणि दुसर्या लॉटला घेऊन आला तोवर फटफटले होते. गावाला जाग आली तसे आम्हाला समजले की आपण चुकीच्या गावात आहोत. मग काय पुन्हा स्वारी निघाली पुढल्या गावात. पण या वेळी सात जण एका फोर्ड कंपनीच्या फिगो‘वडाप’मध्ये सामानासहित कोंबून घेऊन गेलो. या गाडीला फक्त पिवळी नंबरप्लेटच लावायची बाकी आहे नाहीतर आमची ही नेहमीचीच स्टाईल आहे.
दिवस उजाडता बेलपाड्याला पोचलो आणि गावातल्या एका घरात चहा पिऊन आणि थोडे ब्रेड-बिस्किट खाऊन वाटाड्या घेतला. थोडी घासाघीस करुन नक्की केले आणि गाडी त्यांच्या हवाली करुन निघालो. पाठीवर अवजड सॅक्स, त्यात प्रत्येकी तीन लिटर पाणी, खायचे सामान, कपडे, मुक्कामासाठीचा शिधा, बेडिंग, रोप्स असा अंदाजे आठ-दहा किलोचा मामला.
अतिशय प्लेझंट थंडगार हवा, अंगात ताजा जोम, कोकणकड्याची आणि नळीच्या वाटेची ओढ, हरिश्चंद्रगडाचे वेध या सगळ्यांचा एकत्रित परिणाम म्हणून की काय पहिला तासभर पावले झपझप पडली. खूपसे अंतर पार झाले आणि आम्ही नळीच्या तोंडाशी येऊन पोचलो. मध्येच गरुडांचे आवाज येत होते. देव्या एका गरुडाच्या जोडीच्या मागे गेलासुद्धा. पण बहुधा फोटो मिळाला नाही. नळीत गेल्यावर खायचे काढले तर वरुन माकडे गोळा होतात आणि मग तिथून दगड निसटून अंगावर पडतील म्हणून इथेच काहीतरी खायचे ठरवले. इथून पुढे वाटाड्याला निरोप देऊन पुढे जायचे होते. सरळ नळीने वर जायचे आणि वर गेले की उजवीकडची वाट घेऊन माथ्यावर निघायचे असा सल्ला मिळाला. म्हणजे तशी शोधायला सोपीच वाट असेल असे वाटले.
कोकणकड्याच्या मागून सूर्याची तिरपी किरणे शिखरांच्या मधून निघून खाली दरीला सोनसळी करत होते. पुन्हा एक ब्रेक घेऊन थोडेफार फोटो वगैरे काढले आणि वर कूच केले. एकदोन पॅच वगळता वाटचाल तशी सोप्पी वाटत होती. पण जसेजसे ऊन चढले तसे आजूबाजूचा खडक तापू लागला बारा वाजता आम्ही निम्मी उंची गाठली होती. या रेटने आम्ही लवकरच रेकॉर्ड ब्रेक वेळात नळीच्या वाटेने वर पोचणार असे वाटत होते. पण मध्ये एक २० फुटी रॉक पॅच आला. तसा सोप्पा वाटत होता पण सॅक घेऊन शक्य नव्हते. मग मी आधी वरती जाऊन रोप लावला.
हळूहळू सगळ्या सॅक वर ओढून घेतल्या आणि बाकी पब्लिक वरती पोचले. इथून पुढली वाट अतिशय खडतर होती. निसरडा खडक, जिथे पाय ठेवू तिधला दगड निसटून जायचा. हात लावू तो दगड हातात. एकही चूक करायला जागा नाही. चूक झाली की ती शेवटचीच समजायची. निसरडी माती आणि वरुन ऊन यामुळे खूप वेळ गेला. साधारण दीड वाजता आम्ही एका ‘वाय’ जंक्शनला पोचलो. तिथे काहीच ऍरोमार्किंग नव्हते. उजवीकडची वाट आहे असे ऐकले होते, पण डावीकडच्या रॉकफेसवरुन माथ्यावरचे झाड दिसत होते. तसे उजवीकडे काहीच चिन्ह नव्हते. म्हणून आधी तो डावीकडचा ट्राय करायचे नक्की केले. मग तिथे वरती ‘सेफ्टी बिले’ लावण्यासाठी रोप अँकर करणे गरजेचे होते. पण त्यासाठी काहीच मिळेना. जवळपास तासभर प्रयत्न केला. पण काहीच साध्य होईना. मी अर्धा वरती जाऊन एका हाताने होल्ड घेऊन पंधरा मिनिटे लटकत दुसर्या हाताने रोप फेकून अँकर करायचा प्रयत्न केला. पण फोल ठरला (खांदा अजूनही दुखतो आहे). देव्या दुसरीकडून कुठे रस्ता आहे का ते पहायला वर जाऊन आला. पण तिकडेही काही मार्ग दिसेना. परत तिकडून खाली येताना अगदी त्याच्या भाषेत सांगायचे तर "फाटून हातात आली". दरम्यान कल्पकने एक बसल्या बसल्या झोप काढली. चैतन्य, संदीप आणि मी रोप टाकायचा आटोकाट प्रयत्न करत होतो. पण यश येत नव्हते. दीड-दोन तास एकाच ठिकाणी वाया गेले.
मग कुणीतरी पुन्हा बरेच खाली गेले आणि उजवीकडे एक मार्क पाहिला. मी पण आलेल्या इवल्याशा रेंजचा फायदा घेऊन सम्यकला फोन करुन खात्री करुन घेतली. आता मोर्चा उजवीकडे वळाला. झाडाला रोप फिक्स करायला लागणारच होता. तिथेपर्यंत पोचायला काहीच मार्ग नाही, होल्ड्स नाहीत, निसरडा खडक, उभे रहायला फक्त दोघांना जागा. एकवेळ माघारी जाण्याचाही विचार शिवून गेला. देव्या पूर्ण ड्रेन झाला होता. क्लाईंबला माझ्या आणि त्याच्याही हातात त्राण शिल्लक नव्हते. त्यानेही बसल्या बसल्या झोप काढली. सॅक मागे ठेवून फक्त दोघे तिघे उभे राहून दोर फेकत राहिलो. वीसेक प्रयत्नांनंतर रोप सुरक्षितपणे अँकर झाला असे वाटले. देव्याला उठवले आणि सगळ्यात कमी वजनाचा म्हणून चैतन्य दोरावरुन कॅरिबिनरचा बिले लावून वर गेला आणि रोप नीट बुंध्याला अँकर केला. देव्या वर जाऊन पुढील मार्ग पाहून आला. आणि एका अति-धोकादायक ट्रॅव्हर्सनंतर आपण पोचतोय असे त्याने जाहीर केले. जरा हुरुप आला. पण झाडाच्या तिथे फक्त दोघांना पुरेल एवढीच जागा. मग सॅक खाली ठेवून दोन-तीन जण चढवायचे, नंतर बॅगा ओढायच्या आणि त्यांना सेफ ठिकाणी पोचवून उरलेल्यांनी वर जायचे असे ठरले. चैतन्य, कल्पक वर केले. बॅगा पोचल्या. एका बॅगच्या हूकने दगा दिला आणि ती दोरावरुन तुटून थेट शंभर फूट खाली आदळत गेली. कॅमेरा बाहेर उडून पडला. नशिबाने जिवंत राहिला. संदीपने पुन्हा अफाट स्टॅमिनाचे उदाहरण देत ती बॅग आणली. स्नेहल वर जाताना पायाऐवजी हातावर जोर देत होती त्यामुळे हवा तेवढा पुश न मिळाल्याने मध्येच लटकत राहिली. पाय लटलट कापू लागले. थोडी घाबरली, पण ती रणरागिणी रडली नाही. देव्याने अचूक शब्दांत धीर दिला. काही झाले तरी आम्ही तुला पडू देणार नाही असे सांगितले आणि आम्ही तिला ‘बक-अप’ करत आणि देव्याने हात देत वर ओढून घेतले. पुढे तो अतिधोकादायक ट्रॅव्हर्स एकदम शंभर फूट दरीला एक्स्पोझ होता. पाय ठेवायला अर्धा फूट जागा. क्रॉस करताना उलटे वळून पहायचे नाही असे सांगूनही अमेय तीनदा तेच करत होता. शेवटी देव्याने असा काही झापला की बास्स... मी उरल्या सुरल्या बॅगा घेऊन रॅपअप करत शेवटी वर आलो. एकेक करत ट्रॅव्हर्स पार केला आणि अतिशय निसरड्या पॅचवरुन वर माथ्यावर पोचलो. एक ‘वाय जंक्शन’ आणि एक रॉक पॅच पार करायला तीन तास गेले.
पाच वाजता आम्ही दाट झाडीतून माथ्यावर पोचलो आणि डायरेक्ट आडवे झालो. कोकणकड्याचे दर्शन झाले. असे वाटले आलो आता. पंधरा मिनिटे सगळ्यांनी पॉवर नॅप मारली. पाणी सगळे संपले होते. घसे कोरडे पडले. पण आता इलाज नव्हता. एक लहान टेकडी पार करुन वर येऊन पाहतो तर काय? अजून एक रॉक पॅच आमची वाट पाहत होता. आता कुणातच त्राण शिल्लक नव्हते. सगळ्यांचेच अवसान गळून पडले. पण इलाज नव्हता. परतीचा मार्ग बंद होता. सुर्यास्त होण्याच्या आत तो पार करणे जरुरीचे होते. देव्याकडे अजिबात ताकद शिल्लक नव्हती. पाणी नसताना त्याने पंधरा-सोळा ग्लुकोजची बिस्किटे कशीबशी खाल्ली. तो पॅच एकदम कोकणकड्याच्या मुखाशी. म्हणजे तोल गेला किंवा चूक झाली तर एकदम तळाशी, एक किलोमीटर खोल. वरुन फक्त फुले वाहायची. चैतन्य बसाबसा वर पोचला. मागोमाग मी. पण होल्ड्सना स्नेहलचा हात पुरेना. मग मी पुन्हा अर्ध्यावर खाली येऊन तिला धरायला पाय देऊन दोन वेळा वर खेचले. एका कोकणकडा पहायला आलेल्या ग्रुपने पाणी दिले. आणि या वाटेने आलो हे ऐकून अगदी तोंडात बोटे घातली. एकेक करत वर पोचलो आणि सूर्यनारायण आपले दिवसाचे उरलेसुरले रंग आम्हांवर उधळीत आमचे अभिनंदन करत होते.
मुख्य कोकणकड्याला पोचल्यावर एक चहाचा स्टॉल होता त्याला एकदम पंधरा लिंबू सरबताची ऑर्डर दिली आणि जरा आमची देह-बॅटरी चार्ज केली. हळूहळू सुर्यास्तानंतर चालत साडेसातला मंदिराशी पोचलो. एक रिकामी गुहा शोधली, आतमध्ये ती टॉर्चच्या प्रकाशात चेक करुन घेतली (विंचू, मुंग्या, वटवाघळे यांसाठी) आणि थंडगार पाण्याने फ्रेश झालो. गुहापण अशी काही झक्कास होती की बास... डुप्लेक्स अपार्टमेंट, समोर टेरेस, आत एकात एक अशा दोन रुम्स, आधीच करुन ठेवलेली चूल. कोकणकडा चढून आल्याचे समाधान आणि आनंद म्हणून की काय आम्ही दोनतीन मेणबत्त्या लावून दिवाळी साजरी केली.
आता पोटात कावळे ओरडायला लागले होते. आधण ठेवले, सूपची पाकिटं फोडली, टोमॅटो आणि मिक्स व्हेज सूप एकत्रच केले. त्यातच ‘सूप्पी नूडल्स’ टाकल्याने अजूनच लज्जत वाढली. नवमीच्या चांदण्यात आकशातले तारे मोजत, थंडगार हवेत हरिशचंद्रगडाच्या गुहेच्या समोर बसून वाफाळलेले गरमागरम सूप पिण्यात काही औरच मजा असते. तो क्षण आम्ही सातही जण आयुष्यात कधीच विसरणार नाही. नंतर सावकाश पोटभर नूडल्स बनवून खाल्ल्या. आणि जमिनीला पाठ टेकली.
डोळे मिटले आणि विचार करु लागलो. एक स्वप्न चार वर्षांनी पूर्ण झालंय. नळीच्या वाटेने कोकणकडा चढून हरिश्चंद्रगडाचे. बारा तास आमची ‘वाट’ लागली म्हणून काय झाले नळीचीसुद्धा ‘वाट’ आहे. पुढच्या पिढीला सांगण्यासाठी काहीतरी गाठीशी बांधलंय. आयुष्यभरासाठी ठेवा मिळालाय. कधीही न विसरण्यासाठी. ट्रेकिंगमधले पोस्ट ग्रॅज्युएशन पूर्ण केलंय. आज किती समाधान वाटतंय. दुखरे हातपाय काय उद्या परवा थांबतीलही, पण हा अनुभव दुसरीकडे कुठे मिळणार आहे का? उद्याचाही परतीचा प्रवास असाच नाट्यमय असणार आहे, साधले घाटातून. एक न पाहिलेली वाट... पाहू आपली किती वाट लावते. झोप कधी लागली ते समजलेच नाही...
10:48
शब्दशलाका: "रात काळी..."
आकाशात जेंव्हा काळे ढग दाटून येतात...
कसा सावळा होऊन जातो जीव,
जाणवून जाते त्या श्यामकांताची उणीव,
आठवत राहतात डोळ्यातल्या ओलाव्याचे विरहक्षण...
आकाशात जेंव्हा काळे ढग दाटून येतात...
तोडून द्यावासा वाटतो एक अनिवार बंध,
फुलपाखराच्या गाण्यांचे आणि भिजलेल्या मातीचे लागतात छंद,
आकाशाकडे डोळे लावून बसलेल्यांचे, आपल्यावरही उमटतात थोडे व्रण...
आकाशात जेंव्हा काळे ढग दाटून येतात...
तेंव्हा सगळचं कसं होवून जातं ओलं, मिट्ट अन् गडद,
वीजांची बनतात चित्रं, वार्यातूनही ऐकू येतो एक स्पंद,
काळ्याभोर आठवणींमध्ये कोरडे मात्र राहून जातो आपण...
आकाशात जेंव्हा काळे ढग दाटून येतात...
06:27
मालवण ट्रेलर.
या शनवार-आयतवारी मालवणाक गेलो व्हतो. हयसरची अर्दांगिणी आणी एक दोस्त सपत्नीक सोबत व्हते. शुक्रवारी राती निघून पहाटे चारला मालवणात, आणि दोन दिवस भरपूर माशे खाऊन, फोटो काढून आजच पहाटे पुण्यात आलो. सविस्तर लिव्हणं होयल की नाय माहित नाय, पण हा ट्रेलर सुरमई टोपला तुमच्याकसाटी.


हयसर काय मालवणाचो नसा, भाशा सांबाळून घेवा.
23:35
शब्दशलाका: वाट
ही अशी सगळ्यांशी लगट करत जाणारी गावाकडची वाट कुणा पाऊलांच देणं असते?
तशी इतरवेळी स्वतःमध्येच रमलेली पण परक्यांच्या पायरवाने आपली समाधी थोडीशी सैल सोडणारी ही वाट... आकाशाच्या भेटीची तहान तिलाही असणारंच...
दोन्ही कडांना उमलून आलेल्या हिरवळीशी निवांत गुजगोष्टी करत बसाव्यात, अंगाखांद्यावर आभाळ देईल तितकाच शिडकावा घ्यावा आणि दूर क्षितिजापर्यंत पसरलेल्या आपल्या ओबडधोबड कायेला ताणून महिनोनमहिने पडून रहावं.....बास्स! गावाकडच्या वाटेचं शेपूट सापडत नाही हो कधी... कुठे अशी भरकटल्यागत फिरत असते कोण जाणे. शोध घेत जावं तर चकित करून टाकणार्या अनेक गोष्टी तोंडावर मारते ही वाट...
माणसं चुकू शकतात, रस्त्यांना प्रमाद परवडण्यासारखे नाहीत. ती तिकडे डोंगरांची योगनिष्ठ माळ जगाला दुरूनच न्याहाळत असते. सगळे रस्ते आपल्या पायथ्याला येऊन संपणार आहेत याचं भान त्या तपस्व्यांनी केंव्हाच सोडलंय. नाहीतर असं पाहून न पाहिल्यासारखं कोण बरं करेल?
या विराटाच्या वळणांवर खुजा माणूस टेचात चालू लागला की आजूबाजूचे प्राणीही खदखदून हसत असणार... मनात एक अनामिक आशा घेऊन या शांत, एकाकी वाटेवरून झरझर चालणारा, वर्तमानापेक्षा भविष्याचा लळा लागलेला कुणी पाहिला की रवंथ करणार्या गायी हळूच मान हलवतात.
त्यांच जग निराळं...
आपलं निराळं...
रस्ता तोच, पण गंतव्य निराळं...
काळ्या ढगांच्या सोबत...
रापलेल्या वाटेनी झुलणं निराळं...
आणि हाती नाही आले तरी...
शिखरांना पकडणं निराळं...
शब्द: विक्रांत देशमुख
फोटो: पंकज झरेकर
06:41
शब्दशलाका
असं म्हणतात की एक चित्र हजारो शब्दांची कहाणी मांडतं.
प्रकाशाशी खेळ करणारी फोटोग्राफी आणि शब्दांची गुंफण घालणारे विचारवैभव म्हणजे एकाच सरस्वतीचे आशीर्वाद. डावं-उजवं करण्याचा प्रश्नच नाही. असेच आशीर्वादाचे मोती कधी काळी पृथ्वीतलावर ओघळले आणि अंधुकसे का होईना आम्हांस दर्शन घडलं याच विश्वमोहिनी शारदेच्या प्रांगणाचं.... तेच दर्शन आपणांस घडवण्याचा हा आमचा छोटासा यत्न !!
खरे तर या ‘शब्दशलाके’मधून आम्ही आमच्या व्यक्तिगत मर्यादाच आपल्यापुढे कबूल करतो आहोत. पंकजला मनात घर करणारे प्रासादिक शब्दांचे खेळ कधी जमले नाहीत आणि विक्रांतला डोळे दिपवणारी फोटोग्राफी कधी झेपली नाही. अर्थात पंकजला फोटोग्राफीचे काही जास्त कळते आणि विक्रांत एकदम विश्वकोषाचे मानवी रुप आहे असेही नाही. पण जे काही आमच्या झोळीत आहे ते तुमच्यासमोर रिते करण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न. "शब्दशलाके" मध्ये पंकज एका आठवड्याला एका विषयाला धरुन एक (किंवा दोन)चांगले फोटो समोर घेऊन येईल आणि विक्रांत त्याच फोटोच्या अनुषंगाने काहीबाही मनोविभ्रम आपल्यासमोर मांडेल. अर्थात हा दोघांचाही संयुक्त प्रातिभ-प्रयत्न असल्याकारणाने हे सदर आम्हा दोहोंच्याही व्यक्तीगत ब्लॉगवर प्रसिद्ध होईल. अपेक्षा आहे आपल्या नेहमीच मिळणार्या दिलखुलास दादीची आणि रसिकपणे केलेल्या अवगाहनाची.....
चला तर मग, आस्वाद घेऊन यात काही जबरदस्त खास प्रकाशचित्रांचा अन् त्यावर उत्कटपणे लिहिलेल्या वेड्या ओळींचा.... "शब्दशलाका" आता बोलू लागेल, तुमच्या-आमच्या मनात झुलू लागेल, आहात ना आमच्याबरोबर प्रकाशाचे हितगुज ऐकायला?
"A picture is worth a thousand words" - Anonymousचित्रांची सृष्टी म्हणजे अपार्थिवाची सृष्टी. अगदी प्राचीन काळापासून चित्रमय जगत मानवी मनाला साद देत आलंय. एखादीच प्रतिमा, एखादाच नजारा कश्या आपल्या सगळ्या जाणिवा बदलून टाकतो. रोजच्याच चाकोरीत कितीतरी दृश्ये आपण नजरबंद करत असतोच पण त्यातली काही मात्र हृदयात अगदी खोलवर जाउन बसतात! त्याचवेळी मनःपटलावर विचारांचे असंख्य पारिजात देखील उमललेले असतात. फोटो म्हणजे अनुभूतीला पुन्हा पुन्हा जगायचा विषय.... त्याला शब्दात पकडायची खुमारी तर किती विलक्षण असेल? अश्याच काही निवडक चित्रांची स्फुट-अस्फुट भाषा आम्ही घेऊन येत आहोत एका नवीन उपक्रमाद्वारे - "शब्दशलाका"
प्रकाशाशी खेळ करणारी फोटोग्राफी आणि शब्दांची गुंफण घालणारे विचारवैभव म्हणजे एकाच सरस्वतीचे आशीर्वाद. डावं-उजवं करण्याचा प्रश्नच नाही. असेच आशीर्वादाचे मोती कधी काळी पृथ्वीतलावर ओघळले आणि अंधुकसे का होईना आम्हांस दर्शन घडलं याच विश्वमोहिनी शारदेच्या प्रांगणाचं.... तेच दर्शन आपणांस घडवण्याचा हा आमचा छोटासा यत्न !!
खरे तर या ‘शब्दशलाके’मधून आम्ही आमच्या व्यक्तिगत मर्यादाच आपल्यापुढे कबूल करतो आहोत. पंकजला मनात घर करणारे प्रासादिक शब्दांचे खेळ कधी जमले नाहीत आणि विक्रांतला डोळे दिपवणारी फोटोग्राफी कधी झेपली नाही. अर्थात पंकजला फोटोग्राफीचे काही जास्त कळते आणि विक्रांत एकदम विश्वकोषाचे मानवी रुप आहे असेही नाही. पण जे काही आमच्या झोळीत आहे ते तुमच्यासमोर रिते करण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न. "शब्दशलाके" मध्ये पंकज एका आठवड्याला एका विषयाला धरुन एक (किंवा दोन)चांगले फोटो समोर घेऊन येईल आणि विक्रांत त्याच फोटोच्या अनुषंगाने काहीबाही मनोविभ्रम आपल्यासमोर मांडेल. अर्थात हा दोघांचाही संयुक्त प्रातिभ-प्रयत्न असल्याकारणाने हे सदर आम्हा दोहोंच्याही व्यक्तीगत ब्लॉगवर प्रसिद्ध होईल. अपेक्षा आहे आपल्या नेहमीच मिळणार्या दिलखुलास दादीची आणि रसिकपणे केलेल्या अवगाहनाची.....
चला तर मग, आस्वाद घेऊन यात काही जबरदस्त खास प्रकाशचित्रांचा अन् त्यावर उत्कटपणे लिहिलेल्या वेड्या ओळींचा.... "शब्दशलाका" आता बोलू लागेल, तुमच्या-आमच्या मनात झुलू लागेल, आहात ना आमच्याबरोबर प्रकाशाचे हितगुज ऐकायला?
09:20
मराठीपण मिरवा दिमाखात
कधी तरी एकदा रस्त्यावर मराठी प्रेमसंदेश असलेले टीशर्ट पाहिले होते. तेव्हाच असे फर्मास मराठी टीशर्ट आपल्याकडे हवेतच अशी असूया निर्माण झाली. पण योग्य असे दुकान सापडत नव्हते. ऑनलाईन प्रिंट करुन देणार्या साईट्स होत्या, पण किंमत जास्त आणि त्यांच्या दर्जाची खात्री नव्हती. पण शिवराज्याभिषेकदिनी सातव्या रायगडवारीत एक महाराजांचे चित्र असलेले मस्त टीशर्ट मिळाले. त्यानंतर काही दिवसांनी दृष्टिकोन-२०१० चे टीशर्ट तयार करायला त्या दुकानात गेलो तेव्हा एक ‘लय भारी’ टीशर्ट मिळाले होते. पण या टीशर्टच्या मराठीसाठी शब्दांचा आधार होता. मराठमोळा अभिमान शब्दांविना मिरवण्यासाठी शोध चालू होता.
ब्लॉगच्या आणि फ्लिकरच्या निमित्ताने झालेली अशीच एक इ-ओळख म्हणजे विशाल जगताप. त्याला साईट लॉंच करायची होती. आणि मी त्याला मदत केली असे त्याचे म्हणणे आहे. काय मदत केली, त्याचे त्यालाच ठाऊक. पण त्याबद्दल त्याने एक टीशर्ट गिफ्ट दिला. अस्सल मराठमोळा. शब्दांविनाच मराठीपण मिरवणारा. टीशर्ट आवडलाय हे सांगायला नकोच.
ही साईट आहे ओकाका. प्रथमदर्शनी एखाद्या जपानी साईटचे वगैरे नाव वाटेल, पण ही आहे अस्सल मराठी आदरार्थी दिलेली हाक "ओ काका..!!". गणपत, गंगू, गण्या, गोमू ही या साईटची ब्रँड अँबॅसेडर. साधी स्केचेस. पण मला मनापासून भावली (विशाल, लवकर कॉपीराईट करुन घे रे, चोरी होण्याची फार शक्यता आहे एवढी ही कॅरेक्टर्स भारी आहेत). या चार स्केचेसभोवती डिझाईन केलेली एकदम अत्युच्च दर्जाची टीशर्ट्स, बॅजेस, कॉफी कोस्टर्स, कॉफी मग्ज मला सगळीच आवडली. असे वाटले सगळीच गिफ्ट म्हणून घेऊन टाकावीत, पण थोडी लाज शिल्लक ठेवावी म्हणून एका टीशर्टवर समाधान मानावे. आपल्याला यातले काही हवे असेल तर हा इथे पूर्ण कॅटलॉग आहे. पहा आणि लवकर ऑर्डर्स नोंदवून टाका.
ब्लॉगच्या आणि फ्लिकरच्या निमित्ताने झालेली अशीच एक इ-ओळख म्हणजे विशाल जगताप. त्याला साईट लॉंच करायची होती. आणि मी त्याला मदत केली असे त्याचे म्हणणे आहे. काय मदत केली, त्याचे त्यालाच ठाऊक. पण त्याबद्दल त्याने एक टीशर्ट गिफ्ट दिला. अस्सल मराठमोळा. शब्दांविनाच मराठीपण मिरवणारा. टीशर्ट आवडलाय हे सांगायला नकोच.
ही साईट आहे ओकाका. प्रथमदर्शनी एखाद्या जपानी साईटचे वगैरे नाव वाटेल, पण ही आहे अस्सल मराठी आदरार्थी दिलेली हाक "ओ काका..!!". गणपत, गंगू, गण्या, गोमू ही या साईटची ब्रँड अँबॅसेडर. साधी स्केचेस. पण मला मनापासून भावली (विशाल, लवकर कॉपीराईट करुन घे रे, चोरी होण्याची फार शक्यता आहे एवढी ही कॅरेक्टर्स भारी आहेत). या चार स्केचेसभोवती डिझाईन केलेली एकदम अत्युच्च दर्जाची टीशर्ट्स, बॅजेस, कॉफी कोस्टर्स, कॉफी मग्ज मला सगळीच आवडली. असे वाटले सगळीच गिफ्ट म्हणून घेऊन टाकावीत, पण थोडी लाज शिल्लक ठेवावी म्हणून एका टीशर्टवर समाधान मानावे. आपल्याला यातले काही हवे असेल तर हा इथे पूर्ण कॅटलॉग आहे. पहा आणि लवकर ऑर्डर्स नोंदवून टाका.
खरे तर कुठल्याच उत्पादनाची मी जाहिरात करत नाही. ही पण जाहिरात नाहीच. हा आहे मराठीपण मिरवण्याचा आग्रह. या उत्पादनांतून किंवा तुम्हांस माहित असलेल्या अन्य कुठल्या. नाही का?
05:31
पालखी सोहळा: अनुशासन आणि शिस्त
आजकाल आषाढी वारीनिमित्त साम मराठी वाहिनीवर रोज सायंकाळी अतिशय सुंदर कार्यक्रम प्रसारित होतोय "पाऊले चालती पंढरीची वाट". ऑफिसमधून घरी जायला कितीही उशीर झाला तरी मी हा कार्यक्रम आवर्जून पाहतोच. कितीही थकवा आला असला तरी हा कार्यक्रम पाहून सगळा दिवसभराचा शीण कुठल्या कुठे पळून जातो. आज हा कार्यक्रम पाहूनच ही पोस्ट सुचली.
काही लाख वैष्णवजन जवळपास तीनशे किलोमीटरची पायी वाटचाल करुन सावळ्या विठूमाईच्या भेटीला एका अनामिक ओढीने जातात. आणि ही संपूर्ण वाटचाल काहीही गोंधळ-गडबड न होता पार पडते. याचा अर्थ या सोहळ्याला एक नक्कीच एक अनुशासनाचे अधिष्ठान लाभले असणार. म्हणून मग अन्य काही जेष्ठ जाणकारांकडून माहिती घेतली आणि काही उपलब्ध संदर्भ वाचून ही पोस्ट माऊलीचरणी अर्पण केली.
माऊलींचा पालखी सोहळा सुरु होण्यापूर्वी माऊलींच्या पादुका जगतगुरु तुकाराम महाराजांच्या पालखीबरोबर पंढरीला जात असत. पण काही कालांतराने तत्कालीन सोहळा कमिटीमध्ये मतभेद झाल्याने हैबतबाबा आरफळकर यांनी १८३२ साली स्वतंत्र सोहळा सुरु केला. हैबतबाबा पवार-आरफळकर हे महादजी शिंदे यांच्या सैन्यात सरदार होते. साहजिकच सैन्याची शिस्त त्यांच्या नसानसांत भिनली होती. तीच त्यांनी या पालखी सोहळ्यात उतरवली आहे. प्रथम हैबतबाबा पादुका डोईवर घेऊन प्रवास करत. पण नंतर कर्नाटकातील अंकलीचे सरदार श्रीमंत शितोळे सरकार यांनी आर्थिक मदत केली. तेव्हापासून आजतागायत ही परंपरा कायम आहे. आजही पालखी सोहळ्यात माऊलींचा अश्व आणि शामियाना असतो तो शितोळे सरकारांचाच असतो.
इथूनच या सोहळ्याच्या अनुशासनाला सुरुवात होते. शितोळे सरकारांचा अश्व अंकलीवरुन निघून रोज तीस किलोमीटर अशी मजल मारत आळंदीच्या वेशीवर येतो. बिडकर सरदारांच्या वाड्यात त्याचे औक्षण करुन स्वागत केले जाते. हे बिडकर सरदार शीख संप्रदायाचे आहेत. वर्दी देऊळवाड्यात गेली की संस्थानचे प्रतिनिधी निमंत्रण घेऊन शितोळे सरकारांकडे येतात आणि मग अश्व माऊलींकडे निघतो.
सोहळ्यात माऊलींच्या पुढे मानाच्या बरोबर सत्तावीस (२७) आणि मागे १५१ दिंड्या असतात (याशिवाय नोंदणी न झालेल्या साधारण साडेतीनशे). नोंदणी करण्यासाठी किमान सात वर्षे सातत्याने वारीत सहभाग असावा अशी शिस्त आहे. प्रत्येक दिंडीत एक वीणेकरी असतो. त्याच्या निर्देशनानुसारच संपूर्ण दिंडी वाटचाल करते. वीणेकर्याबरोबरच मागे पखवाजवादक, किमान पाच तुळशी वृंदावन डोक्यावर घेतलेली स्त्री, पाच पताकाधारी आणि पन्नास टाळकरी असतात. वीणेकर्याने अभंगाची ओळ म्हणून अन्या वारकर्यांनी त्याला कोरस द्यायाचा, असे साधारण सूत्र असते. वीणेकर्याने हुश्शार अशी आरोळी देताच तोंडातला घास सोडून सर्व टाळकर्यांसह अवघी दिंडी अभंग म्हणायला उभी राहते. आणि शेवटी त्याने एक हात वर करताच अवघा टाळ-मृदंगाचा कल्लोळ शांत होतो.
उदरभरणाची अनेक स्वयंसेवी संस्थांनी सोय केलेली असते. तरीही प्रत्येक दिंडीची स्वतःची अशी सोय असते. मुक्कामाच्या ठिकाणी आधीच पोहचून (तंबू) पाल ठोकून दिंडीतल्या वारकर्यांची सर्ववेळच्या भोजनाची सोय केलेली असते. जराही कसूर न करता अधिकाधिक पौष्टिक जेवण पुरवण्याचा प्रयत्न असतो. कितीही पायपीट करुन थकवा आला आणि भूक लागली तरी "बोला पुंडलिका..." चा गजर झाल्याशिवाय एकही वारकरी मुखी अन्नाचा घास घेत नाही. मुक्कामाच्या ठिकाणीदेखील पालखी तळावर प्रत्येक दिंडीची यथायोग्य सोय केलेली असते. जागा ठरवून दिलेल्या असतात. त्यामुळेच अगदी निरक्षर वारकर्यांनादेखील आपली दिंडी आणि तिची मुक्कामाची जागा शोधण्यास सायास पडत नाहीत.
संपूर्ण सोहळा एका चोपदाराच्या आदेशावर चालतो. तीने वेळा जी आरती होते त्यासाठी चोपदाराने हातातला चांदीचा चोप (दंड) उंचावून एक आरोळी ठोकली की अवघा लाखोंचा विष्णुदासांचा मेळा शांत होतो. अगदी टाचणी पडावी तरी आवाज व्हावा एवढा शांत. सामुदायिक अनुशासनाचे याहून मोठे उदाहरण या भूमंडळी दुसरे आहे काय? सर्व टाळकरी चोपदाराच्या हाताच्या इशार्यावर टाळ-मृदंगाचा ताल वर-खाली करत असतात. टाळ वाजवत वाजवत, माऊली माऊली उच्चारत नाद टिपेला पोहोचतो आणि आता नाद भंगणार तोच चोपदाराच्या इशार्यावर पुढचा ठेका धरला जातो. अगदीच काही तक्रार असेल तर वारकर्यांची निषेध नोंदवण्याची पद्धत किती सुंदर आणि आगळी आहे बघा. सायंकाळी समाजाआरतीच्या वेळी टाळ वाजवले जातात. पण एखाद्या दिंडीची काही तक्रार असेल तर त्यांचा टाळाचा आवाज सुरुच राहतो. अहाहा... काय सुंदर निषेध. मग पालखी सोहळा मालक आरफळकर आणि अन्य मान्यवर त्यांची तक्रार ऐकून तिचे निराकरण करतात. जगात एवढा सुंदर निषेध कदाचितच कुठे होत असेल. संपूर्ण वारीमध्ये प्रत्येकजण एकमेकांना माऊली संबोधतो. अगदी बंदोबस्ताचा पोलिस आणि सार्वजनिक आरोग्यसेवा पथकातले डॉक्टर आणि इतकेच काय आम्ही फोटोग्राफरदेखील माऊलीच.
चौघड्याचा रथ, जरीपटका निशाणाचा अश्व, मग स्वाराचा अश्व, त्यामागे माऊलींचा अश्व त्यामागे काही अंतरावर रथ आणि मानानुसार दिंड्या हा क्रम संपूर्ण वाटचालीत पालला जातो. या अनुशासनाचा परमोच्च बिंदू गाठला जातो तो रिंगण सोहळ्याच्या वेळी. संपूर्ण समुदाय गोल रिंगण करुन उभा राहतो. मधल्या रिंगणातून मध्यभागी माऊलींची पालखी ठेवून सर्व दिंड्यांचे टाळकरी आणि पताकाधारक गोलाकार पालखीला प्रदक्षिणा घालून जातात. सर्व अश्व फेरी मारतात. मग शेवटी माऊलींचा अश्व रिंगणात येतो. तो पुढे गेला त्याच्या टापाखालची माती भाळी लावण्यासाठी वारकर्यांची लगबग उडते. पण कुठेही गोंधळ नाही, आरडाओरडा नाही. शेवटच्या टप्प्यात विठूरायाच्या कलशदर्शनानंतर सावळ्या इठूला भेटायला धाव घेतली जाते ती देखील किती शिस्तबद्ध.
या अनुशासनामुळेच आजवर संपूर्ण वारीदरम्यान एकही दुर्घटना घडल्याचे उदाहरण ऐकिवात नाही आणि खात्री आहे की असे कधी होणारही नाही. अखिल मानवजातीसाठी हा एक शिस्तीचा सुंदर दाखला आहे. तो शब्दबद्ध करण्याचा माझा हा खुजा प्रयत्न. घ्या गोड मानून. नाही आवडला तर मीच म्हणेन "भक्ती वाचून मुक्तीची मज जडली रे व्याधी, विठ्ठला... मीच खरा अपराधी"
॥ रामकृष्ण हरी ॥
काही लाख वैष्णवजन जवळपास तीनशे किलोमीटरची पायी वाटचाल करुन सावळ्या विठूमाईच्या भेटीला एका अनामिक ओढीने जातात. आणि ही संपूर्ण वाटचाल काहीही गोंधळ-गडबड न होता पार पडते. याचा अर्थ या सोहळ्याला एक नक्कीच एक अनुशासनाचे अधिष्ठान लाभले असणार. म्हणून मग अन्य काही जेष्ठ जाणकारांकडून माहिती घेतली आणि काही उपलब्ध संदर्भ वाचून ही पोस्ट माऊलीचरणी अर्पण केली.
माऊलींचा पालखी सोहळा सुरु होण्यापूर्वी माऊलींच्या पादुका जगतगुरु तुकाराम महाराजांच्या पालखीबरोबर पंढरीला जात असत. पण काही कालांतराने तत्कालीन सोहळा कमिटीमध्ये मतभेद झाल्याने हैबतबाबा आरफळकर यांनी १८३२ साली स्वतंत्र सोहळा सुरु केला. हैबतबाबा पवार-आरफळकर हे महादजी शिंदे यांच्या सैन्यात सरदार होते. साहजिकच सैन्याची शिस्त त्यांच्या नसानसांत भिनली होती. तीच त्यांनी या पालखी सोहळ्यात उतरवली आहे. प्रथम हैबतबाबा पादुका डोईवर घेऊन प्रवास करत. पण नंतर कर्नाटकातील अंकलीचे सरदार श्रीमंत शितोळे सरकार यांनी आर्थिक मदत केली. तेव्हापासून आजतागायत ही परंपरा कायम आहे. आजही पालखी सोहळ्यात माऊलींचा अश्व आणि शामियाना असतो तो शितोळे सरकारांचाच असतो.
इथूनच या सोहळ्याच्या अनुशासनाला सुरुवात होते. शितोळे सरकारांचा अश्व अंकलीवरुन निघून रोज तीस किलोमीटर अशी मजल मारत आळंदीच्या वेशीवर येतो. बिडकर सरदारांच्या वाड्यात त्याचे औक्षण करुन स्वागत केले जाते. हे बिडकर सरदार शीख संप्रदायाचे आहेत. वर्दी देऊळवाड्यात गेली की संस्थानचे प्रतिनिधी निमंत्रण घेऊन शितोळे सरकारांकडे येतात आणि मग अश्व माऊलींकडे निघतो.
सोहळ्यात माऊलींच्या पुढे मानाच्या बरोबर सत्तावीस (२७) आणि मागे १५१ दिंड्या असतात (याशिवाय नोंदणी न झालेल्या साधारण साडेतीनशे). नोंदणी करण्यासाठी किमान सात वर्षे सातत्याने वारीत सहभाग असावा अशी शिस्त आहे. प्रत्येक दिंडीत एक वीणेकरी असतो. त्याच्या निर्देशनानुसारच संपूर्ण दिंडी वाटचाल करते. वीणेकर्याबरोबरच मागे पखवाजवादक, किमान पाच तुळशी वृंदावन डोक्यावर घेतलेली स्त्री, पाच पताकाधारी आणि पन्नास टाळकरी असतात. वीणेकर्याने अभंगाची ओळ म्हणून अन्या वारकर्यांनी त्याला कोरस द्यायाचा, असे साधारण सूत्र असते. वीणेकर्याने हुश्शार अशी आरोळी देताच तोंडातला घास सोडून सर्व टाळकर्यांसह अवघी दिंडी अभंग म्हणायला उभी राहते. आणि शेवटी त्याने एक हात वर करताच अवघा टाळ-मृदंगाचा कल्लोळ शांत होतो.
उदरभरणाची अनेक स्वयंसेवी संस्थांनी सोय केलेली असते. तरीही प्रत्येक दिंडीची स्वतःची अशी सोय असते. मुक्कामाच्या ठिकाणी आधीच पोहचून (तंबू) पाल ठोकून दिंडीतल्या वारकर्यांची सर्ववेळच्या भोजनाची सोय केलेली असते. जराही कसूर न करता अधिकाधिक पौष्टिक जेवण पुरवण्याचा प्रयत्न असतो. कितीही पायपीट करुन थकवा आला आणि भूक लागली तरी "बोला पुंडलिका..." चा गजर झाल्याशिवाय एकही वारकरी मुखी अन्नाचा घास घेत नाही. मुक्कामाच्या ठिकाणीदेखील पालखी तळावर प्रत्येक दिंडीची यथायोग्य सोय केलेली असते. जागा ठरवून दिलेल्या असतात. त्यामुळेच अगदी निरक्षर वारकर्यांनादेखील आपली दिंडी आणि तिची मुक्कामाची जागा शोधण्यास सायास पडत नाहीत.
संपूर्ण सोहळा एका चोपदाराच्या आदेशावर चालतो. तीने वेळा जी आरती होते त्यासाठी चोपदाराने हातातला चांदीचा चोप (दंड) उंचावून एक आरोळी ठोकली की अवघा लाखोंचा विष्णुदासांचा मेळा शांत होतो. अगदी टाचणी पडावी तरी आवाज व्हावा एवढा शांत. सामुदायिक अनुशासनाचे याहून मोठे उदाहरण या भूमंडळी दुसरे आहे काय? सर्व टाळकरी चोपदाराच्या हाताच्या इशार्यावर टाळ-मृदंगाचा ताल वर-खाली करत असतात. टाळ वाजवत वाजवत, माऊली माऊली उच्चारत नाद टिपेला पोहोचतो आणि आता नाद भंगणार तोच चोपदाराच्या इशार्यावर पुढचा ठेका धरला जातो. अगदीच काही तक्रार असेल तर वारकर्यांची निषेध नोंदवण्याची पद्धत किती सुंदर आणि आगळी आहे बघा. सायंकाळी समाजाआरतीच्या वेळी टाळ वाजवले जातात. पण एखाद्या दिंडीची काही तक्रार असेल तर त्यांचा टाळाचा आवाज सुरुच राहतो. अहाहा... काय सुंदर निषेध. मग पालखी सोहळा मालक आरफळकर आणि अन्य मान्यवर त्यांची तक्रार ऐकून तिचे निराकरण करतात. जगात एवढा सुंदर निषेध कदाचितच कुठे होत असेल. संपूर्ण वारीमध्ये प्रत्येकजण एकमेकांना माऊली संबोधतो. अगदी बंदोबस्ताचा पोलिस आणि सार्वजनिक आरोग्यसेवा पथकातले डॉक्टर आणि इतकेच काय आम्ही फोटोग्राफरदेखील माऊलीच.
चौघड्याचा रथ, जरीपटका निशाणाचा अश्व, मग स्वाराचा अश्व, त्यामागे माऊलींचा अश्व त्यामागे काही अंतरावर रथ आणि मानानुसार दिंड्या हा क्रम संपूर्ण वाटचालीत पालला जातो. या अनुशासनाचा परमोच्च बिंदू गाठला जातो तो रिंगण सोहळ्याच्या वेळी. संपूर्ण समुदाय गोल रिंगण करुन उभा राहतो. मधल्या रिंगणातून मध्यभागी माऊलींची पालखी ठेवून सर्व दिंड्यांचे टाळकरी आणि पताकाधारक गोलाकार पालखीला प्रदक्षिणा घालून जातात. सर्व अश्व फेरी मारतात. मग शेवटी माऊलींचा अश्व रिंगणात येतो. तो पुढे गेला त्याच्या टापाखालची माती भाळी लावण्यासाठी वारकर्यांची लगबग उडते. पण कुठेही गोंधळ नाही, आरडाओरडा नाही. शेवटच्या टप्प्यात विठूरायाच्या कलशदर्शनानंतर सावळ्या इठूला भेटायला धाव घेतली जाते ती देखील किती शिस्तबद्ध.
या अनुशासनामुळेच आजवर संपूर्ण वारीदरम्यान एकही दुर्घटना घडल्याचे उदाहरण ऐकिवात नाही आणि खात्री आहे की असे कधी होणारही नाही. अखिल मानवजातीसाठी हा एक शिस्तीचा सुंदर दाखला आहे. तो शब्दबद्ध करण्याचा माझा हा खुजा प्रयत्न. घ्या गोड मानून. नाही आवडला तर मीच म्हणेन "भक्ती वाचून मुक्तीची मज जडली रे व्याधी, विठ्ठला... मीच खरा अपराधी"
॥ रामकृष्ण हरी ॥
10:50
मी पाहतोय बाळा सारे काही...!!!
बाळा (हो ना रे, मी तुला पप्पू किंवा पंकज म्हटलेच नाही ना?),
मी पाहतोय बरं तुझी धावपळ. आपल्या ताईची लगीनघाई, त्यासाठी तुझे बाईकवरुन सुसाट सुटणे. काळजी वाटते रे. थोडी हळू चालवत जा ना गाडी. पण माझ्यामागे चांगले जमवले आहेस सगळे. पाहता पाहता आठ वर्षं झाली ना रे? सुरुवातीला तुमची फरपट झाली पण तेव्हापासून तुझ्या आईने आणि तू गाडा ओढलेला पाहिलाय. खूप माणसे होती ज्यांनी तुला मदत केली आणि तशीच काही होती ज्यांनी स्वार्थही साधू पाहिला. पण प्रत्येक वेळी तुझ्या आईला तुझाच आधार वाटतो रे. जरा तिच्या कलाने घेत जा. थोडी जास्त हळवी आणि काळजी करणारी आहे ती. म्हणून तिने कितीही वैताग केला तरी तू डोके शांत ठेव रे राजा.
माझ्यामागे आईने घराबाहेर पडून नोकरी सुरु केली. आणि सुरुवातीलाच आपल्या स्कुटरवरुन तुमचा अपघात झाला. पण तू तिला चालत्या ट्रकच्या चाकाखालून बाहेर ओढलेस आणि अक्षरशः रक्तामांसाचा चिखल हाताने थापून तू तिला एकटा हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेलास. एरव्ही फक्त मित्राचे टाचेचे ड्रेसिंग करताना पाहून तुला येणारी चक्कर त्या वेळी कुठे गेली रे? ती दवाखान्यात काढलेली काळरात्र, तुझ्या आईचे ४०-४२ टाके... जाऊ दे रे, नको त्या आठवणी, त्रास होतो.
एका गोष्टीत मात्र तू चुकलास राजा. नातेवाईकांमध्ये जास्त मिसळला नाहीस. मला माहीत आहे तू एकटा स्वतःमध्ये रमणारा आहेस. पण अरे काही नातेवाईकांनी त्रास दिला असला तरी आपण ते विसरुन सगळ्यांशी चांगले बोलावे. समाजामुळेच तर आपल्याला ओळख आहे ना? आता बघ बरं, ताईच्य लग्नपत्रिका देण्यासाठी तुला काही नातेवाईकांची घरेही माहीत नाहीत. हीच सुरुवात समजून आता सगळ्या नातेवाईकांना धरुन रहा.
करिअर सुरु केलंस. घराचा वरचा मजला आई आणि तू मिळून बांधून काढला, समोर किती सुंदर ओपन टू स्काय टेरेस ठेवले आहेस. आपले मी लावलेले आंब्याचे झाडही आता छान मोठे झालंय ना रे. यंदा जास्त कैर्या लागलेल्या दिसत नाहीत. आपले घर सुंदर सजवले आहेस. अगदी माझ्या आवडीसारखे. कुठेही बोजड फर्निचर न करता. रंगही मी निवडले होते तेच. कसे रे तुझ्या एवढे लक्षात राहिले. रंगापासून ते आयुष्याच्या होणार्या साथीदाराची, सगळी निवड आईला समोर ठेवून केलीस. प्रत्येकाला दिवाळी, वाढदिवसाला नियमाने काही ना काही घेतोस, सगळे वाढदिवस लक्षात ठेवतोस. पण माझा वाढदिवस, आमच्या लग्नाचा वाढदिवस, मला निरोप घ्यावा लागला तो दिवस, हे सगळे कसे लक्षात असूनही आईसमोर काही झाले नाही असे विसरल्यासारखे दाखवतोस. मी पाहतोय, गेली आठ वर्ष तुझ्या आईला दिसू नयेत म्हणून किती अश्रूंचे कढ मागे सारलेस. ताईचे लग्न ठरले त्या दिवशी ओली केलेली उशी काय मला माहीत नाही? पण अरे असे मुळुमुळु रडून कसे चालेल? मग आईला कुणाचा खंबीर आधार राहील?
उठ बाळा, हे पुढचे आयुष्य आता तुझेच आहे. आव्हानं कितीही आली तरी धीराने सामोरा जा. डोके शांत ठेवत जा, गाडी हळू चालवत जा. जरा तब्येतीकडे पण पहा. अंगकाठी फारच बारीक दिसते तुझी. आईकडे लक्ष दे. समंजसपणे वाग. मी पाहतोय बाळा सारे काही...!!!
-तुझे पप्पा.
मी पाहतोय बरं तुझी धावपळ. आपल्या ताईची लगीनघाई, त्यासाठी तुझे बाईकवरुन सुसाट सुटणे. काळजी वाटते रे. थोडी हळू चालवत जा ना गाडी. पण माझ्यामागे चांगले जमवले आहेस सगळे. पाहता पाहता आठ वर्षं झाली ना रे? सुरुवातीला तुमची फरपट झाली पण तेव्हापासून तुझ्या आईने आणि तू गाडा ओढलेला पाहिलाय. खूप माणसे होती ज्यांनी तुला मदत केली आणि तशीच काही होती ज्यांनी स्वार्थही साधू पाहिला. पण प्रत्येक वेळी तुझ्या आईला तुझाच आधार वाटतो रे. जरा तिच्या कलाने घेत जा. थोडी जास्त हळवी आणि काळजी करणारी आहे ती. म्हणून तिने कितीही वैताग केला तरी तू डोके शांत ठेव रे राजा.
माझ्यामागे आईने घराबाहेर पडून नोकरी सुरु केली. आणि सुरुवातीलाच आपल्या स्कुटरवरुन तुमचा अपघात झाला. पण तू तिला चालत्या ट्रकच्या चाकाखालून बाहेर ओढलेस आणि अक्षरशः रक्तामांसाचा चिखल हाताने थापून तू तिला एकटा हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेलास. एरव्ही फक्त मित्राचे टाचेचे ड्रेसिंग करताना पाहून तुला येणारी चक्कर त्या वेळी कुठे गेली रे? ती दवाखान्यात काढलेली काळरात्र, तुझ्या आईचे ४०-४२ टाके... जाऊ दे रे, नको त्या आठवणी, त्रास होतो.
एका गोष्टीत मात्र तू चुकलास राजा. नातेवाईकांमध्ये जास्त मिसळला नाहीस. मला माहीत आहे तू एकटा स्वतःमध्ये रमणारा आहेस. पण अरे काही नातेवाईकांनी त्रास दिला असला तरी आपण ते विसरुन सगळ्यांशी चांगले बोलावे. समाजामुळेच तर आपल्याला ओळख आहे ना? आता बघ बरं, ताईच्य लग्नपत्रिका देण्यासाठी तुला काही नातेवाईकांची घरेही माहीत नाहीत. हीच सुरुवात समजून आता सगळ्या नातेवाईकांना धरुन रहा.
करिअर सुरु केलंस. घराचा वरचा मजला आई आणि तू मिळून बांधून काढला, समोर किती सुंदर ओपन टू स्काय टेरेस ठेवले आहेस. आपले मी लावलेले आंब्याचे झाडही आता छान मोठे झालंय ना रे. यंदा जास्त कैर्या लागलेल्या दिसत नाहीत. आपले घर सुंदर सजवले आहेस. अगदी माझ्या आवडीसारखे. कुठेही बोजड फर्निचर न करता. रंगही मी निवडले होते तेच. कसे रे तुझ्या एवढे लक्षात राहिले. रंगापासून ते आयुष्याच्या होणार्या साथीदाराची, सगळी निवड आईला समोर ठेवून केलीस. प्रत्येकाला दिवाळी, वाढदिवसाला नियमाने काही ना काही घेतोस, सगळे वाढदिवस लक्षात ठेवतोस. पण माझा वाढदिवस, आमच्या लग्नाचा वाढदिवस, मला निरोप घ्यावा लागला तो दिवस, हे सगळे कसे लक्षात असूनही आईसमोर काही झाले नाही असे विसरल्यासारखे दाखवतोस. मी पाहतोय, गेली आठ वर्ष तुझ्या आईला दिसू नयेत म्हणून किती अश्रूंचे कढ मागे सारलेस. ताईचे लग्न ठरले त्या दिवशी ओली केलेली उशी काय मला माहीत नाही? पण अरे असे मुळुमुळु रडून कसे चालेल? मग आईला कुणाचा खंबीर आधार राहील?
उठ बाळा, हे पुढचे आयुष्य आता तुझेच आहे. आव्हानं कितीही आली तरी धीराने सामोरा जा. डोके शांत ठेवत जा, गाडी हळू चालवत जा. जरा तब्येतीकडे पण पहा. अंगकाठी फारच बारीक दिसते तुझी. आईकडे लक्ष दे. समंजसपणे वाग. मी पाहतोय बाळा सारे काही...!!!
-तुझे पप्पा.
10:43
Subscribe to:
Posts (Atom)

















