Pankaj भटकंती Unlimited™

आपल्या अन्न-वस्त्र-निवारा या मुलभूत गरजा भागल्या की माणूस पुढील मोठी स्वप्ने पाहू लागतो. असे़च काहीसे माझे झाले. घर आणि काही कौटुंबिक जबाबदार्‍या पार पाडून झाल्यावर घरी आईला आमचे ‘वाजवायचे’ वेध लागले. आणि तसा आम्ही सहा वर्षांपूर्वीच ’बुल्स-आय’वर तीर मारुन ठेवल्यामुळे तो प्रश्नही तारखेसह लवकर निकाली निघाला. आता वेध लागले चारचाकीचे. प्रत्येक मध्यमवर्गीयाला पडणार्‍या स्वप्नापैकीच एक. बरं हा पांढरा हत्ती घेणे सोपे पण पुढे इंधन भरुन वापरणे जरासे अवघड. तरीही त्यातल्या त्यात जास्त मायलेज देणारी आणि आपल्या वापराच्या हिशोबाने कमीत कमी रनिंग कॉस्ट असणारी कार आपण निवडतो.

अशीच एखादी ‘क्ष’ कार समजा मी निवडली (समजायला काय जातंय). आता या ‘क्ष’कारचे (किंवा कुठल्याही कारचे) दोन ढोबळ प्रकार येतात. पेट्रोल इंजिनवाली आणि डिझेल इंजिनवाली. डिझेल पेट्रोलपेक्षा बरेच स्वस्त पडते आणि डिझेल इंजिनाचा मायलेजही पेट्रोलपेक्षा जास्त. त्यामुळेच डिझेल कार घेण्याचा मोह एक्वार होतो. पण थोडी किंमत कमी असल्यामुळे थोडी जास्त पॉवर देणारे, आणि स्मूथ चालणारे पेट्रोल इंजिनही भुरळ घालत असते. मार्केटला विचारले तर एकंदरीत जास्त रनिंग असेल तरच डिझेल गाडी घ्या असा सल्ला मिळतो, "पण थोडा मेंटनन्स जास्त असतो बरं का" असे कॅव्हेटही जोडले जाते. म्हणजे एकदा का तुम्ही कार घ्यायचे नक्की केले की तुमचे कन्फ्युजन ठरलेले. माझेही असेच काहीसे झाले. डोक्यात स्पार्क झाला की कार घ्यायला पाहिजे आणि इंटरनेट फोरमवर पेट्रोल की डिझेल असा ‘गाडीनामा’ वाचू लागलो. दुसरे काहीच सुचेना. पेट्रोल-डिझेलही एकमेकांना म्हणत असतील "रात्रंदिन आम्हां युद्धप्रसंग". मग एके दिवशी ठरवले की आज निकाल लावायचाच. कागद पेन घेतला आणि गणितं मांडायला सुरु केले.

‘क्ष’कार एका लिटर पेट्रोलवर १५किमी चालते. पेट्रोलचा दर ५५ रुपये प्रति लिटर, म्हणजे एका किलोमीटरसाठी रु. ३.६६.
आणि त्याचेच डिझेल इंजिन एक लिटर डिझेलमध्ये १८ किमी चालते. डिझेलचा दर ४० रुपये प्रति लिटर, म्हणजे एका किलोमीटरसाठी रु.२.२२.
याचाच अर्थ डिझेल इंजिनाची प्रति किलोमीटर बचत रु. १.४४.


माझे दिवसाचे रनिंग साधारण २० किमी. म्हणजे ऑफिसला जाण्याचे पाच दिवसांचे १०० किमी. असे वर्षात ५२ आठवडे. अगदी रोजच वापरली तर एकूण ऑफिससाठी रनिंग ५,२०० किमी.
मी पडलो भटकंती Unlimited. महिन्यातून सरासरी दोनवेळा प्रत्येकी २०० किमीची भटकंती. म्हणजे वर्षाला २६. त्याचे गणित आले ५,२०० किमी वर.
म्हणजे एका वर्षात एकूण १०,४०० किमी. सोप्या गणितासाठी १०,००० किमी धरले (त्यात मी रोज ऑफिसला कारने जाणार, त्याची शक्यता थोडी कमीच आहे).
वर्षाकाठी डिझेल इंजिनाची बचत झाली रु. १४,४००.


पेट्रोल इंजिनाला एका वेळच्या देखभालीसाठी (सर्व्हिसिंग) साधारण ३,००० रुपये खर्च आणि डिझेल कारला तोच खर्च ४,०००. अशा वर्षातून दोन सर्व्हिसिंग धरल्या तर एकूण फरक म्हणजे डिझेल इंजिनाला लागले २,००० रुपये जास्त. म्हणजे ते बचतीतून वजा करावे लागतील. याचाच अर्थ डिझेल इंजिनची बचत आली १४,४०० - २,००० = १२,४०० रुपये.


आता ‘क्ष’ कारच्या डिझेल इंजिन प्रकारच्या गाडीची किंमत पेट्रोल इंजिन व्हर्जनपेक्षा रु. ८०,००० ने जास्त आहे. कुठल्याही गाडीचे असेच असते, साधारण फरक असतो रु. ८०,०००. म्हणजेच मी डिझेल इंजिन घेतले तर त्याचा प्रत्यक्ष फायदा मला केव्हा मिळेल? जेव्हा मी आधी भरलेले जास्तीचे ८०,००० रुपये वसूल करेन तेव्हाच. ते कधी वसूल होतील? जेव्हा माझी एकूण बचत ८०,००० होईल. त्यासाठी मला आताच्या गणितानुसार ८०,००० / १२,४००० = ६.४५ वर्षे लागतील. सोप्या गणितासाठी ६ वर्षेच धरले. याचा अर्थ मी जेव्हा ६ वर्षे कार वापरेन तेव्हा माझे जास्तीचे टाकलेले ८०,००० रुपये वसूल झालेले असतील. पण जर मी आता ते न देता पेट्रोल कार घेतली तर समजा माझ्याकडे आताच ८०,००० रुपये (हातात कॅश) आहेत. त्या ८०,००० रु वर सहा वर्षाचे कमीत कमी ६% ने व्याज झाले रु.२८,८००. म्हणजे सहाव्या वर्षाच्या शेवटी एकूण ८०,००० + २८,८०० = रु. १,०८,८००. किंवा आता कॅश न ठेवता मी कारसाठी कमीतकमी ८% सरळव्याजाने कर्ज घेतले आहे. तर त्याची एकूण परतफेड होईल रु. १,१८,४००. शिवाय सहा वर्षांनंतर डिझेल कारची रिसेल किंमत पेट्रोल कारपेक्षा कितीतरी कमी असणार, कारण कालांतराने डिझेलचा मेंटनन्स वाढतो.

पण डिझेल कार वाईटच असते असे नाही. तुमचे रोजचे रनिंग ६० किमी आणि अधिक असेल तर तुमची डिझेल इंजिनमध्ये केलेली गुंतवणूक दोन-तीन वर्षांतच वसूल होईल.

याहून अधिक काय बोलू? मी कुठली गाडी घेईन ते इथे लिहीनच.